Magnesy stałe od dekad są niewidocznym, ale kluczowym elementem naszej cywilizacji – od dysków twardych po silniki elektryczne. Rynek magnesów NdFeB ma urosnąć do ponad 63 mld USD do 2035 roku, napędzany przez elektromobilność, robotykę, energetykę wiatrową i centra danych. Związek z centrami danych nie jest na pierwszy rzut oka oczywisty ale wiąże się to ze stosowaniem silników bezszczotkowych w pompach chłodzenia cieczą, wentylatorach serwerowych oraz sprężarkach chłodniczych. Cały czas firmy takie jak Google, Microsoft, Amazon, Meta czy Apple rozwijają swoje centra danych a wymagający sprzętowo rozwój sztucznej inteligencji przyspiesza ten proces. Obecne trendy technologiczne, surowcowe i geopolityczne pozwalają zarysować, jak rola magnetyzmu może wyglądać za trzy dekady.

Od neodymu do materiałów bez metali ziem rzadkich

Dziś najsilniejsze magnesy stałe opierają się na stopie neodymu, żelaza i boru (NdFeB) oraz domieszkach dysprozu i terbu. Problem w tym, że produkcja magnesów jest silnie skoncentrowana w Chinach, które w 2024 roku odpowiadały za ok. 94% globalnej produkcji gotowych magnesów NdFeB, co rodzi poważne ryzyko geopolityczne dla reszty świata.

Nowa generacja materiałów magnetycznych

Odpowiedzią na to ryzyko próbują być badania nad magnesami bez pierwiastków ziem rzadkich – np. na bazie azotku żelaza czy stopów manganowo-bizmutowych. Jednak od badań do skomercjalizowanych rozwiązań jest bardzo długa droga, więc najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest poszukiwanie i eksploatacja złóż metali ziem rzadkich wszędzie poza Chinami. A zainteresowane tym są kraje takie jak Japonia i USA oraz wiele innych.

Recykling jako nowe źródło surowca

Równolegle rośnie znaczenie recyklingu magnesów NdFeB. Analitycy branżowi przewidują, że do 2036 roku odzysk z recyklingu wzrośnie ponad sześciokrotnie i pokryje nawet 10% globalnego zapotrzebowania na magnesy ziem rzadkich. Odpady technologiczne coraz częściej traktowane są nie jako śmieci, lecz jako cenne wtórne źródło surowców strategicznych.

Magnesy stałe w codziennym życiu za 30 lat

Transport i energetyka

Elektromobilność i morska energetyka wiatrowa to najszybciej rosnące sektory popytu na magnesy stałe. Choć w 2020 roku głównym konsumentem magnesów była elektronika użytkowa i silniki przemysłowe, w ciągu najbliższych dekad proporcje te ulegną odwróceniu.

Robotyka i automatyzacja

W robotyce magnesy stałe stają się kluczowym elementem napędów — ich wysoka gęstość energii pozwala budować silniki wystarczająco kompaktowe i lekkie, by mieściły się w stawach i kończynach maszyn. Rosnące znaczenie będą mieć roboty humanoidalne, drony i zaawansowane systemy automatyzacji przemysłowej, w których niezwykle precyzyjne silniki z magnesami stałymi mają odpowiadać za płynny ruch i czucie.

Dom, praca i przedmioty codzienne

Już dziś magnesy neodymowe wykorzystywane są do mocowań, tablic magnetycznych czy modułowych mebli. Trend miniaturyzacji sprawi, że za 30 lat magnesy stałe będą jeszcze mocniej wtopione w design – od inteligentnych mebli po elastyczne, konfigurowalne przestrzenie mieszkalne.

Podsumowanie

Najbliższe trzy dekady przyniosą prawdopodobnie stopniowe uniezależnianie się od chińskiego monopolu na metale ziem rzadkich – poprzez nowe złoża wydobywane np. w Australii wspomagane rozwiniętym recyklingiem, a nie poprzez rewolucyjne materiały zastępcze, na które trzeba będzie poczekać znacznie dłużej. Jednocześnie liczba zastosowań magnesów stałych będzie rosnąć – od transportu i energetyki po robotykę i przedmioty codziennego użytku. Magnetyzm, dziś niewidoczny dla większości użytkowników technologii, za 30 lat może stać się jeszcze bardziej wszechobecny, choć równie „cichy" i zintegrowany z otoczeniem.

Bibliografia

1. Precedence Research, NdFeB Permanent Magnets Market Size to Hit USD 63.45 Billion by 2035, 2025, www.precedenceresearch.com/ndfeb-permanent-magnets-market
2. International Energy Agency (IEA), Rare Earth Elements: Executive Summary, 2026, www.iea.org/reports/rare-earth-elements/executive-summary
3. Heim, J.W., Vander Wal, R.L., NdFeB Permanent Magnet Uses, Projected Growth Rates and Nd Plus Dy Demands across End-Use Sectors through 2050: A Review, Minerals 2023, 13(10), 1274, www.mdpi.com/2075-163X/13/10/1274
4. IDTechEx, Rare Earth Magnets 2026-2036: Technologies, Supply, Markets, Forecasts, 2025, www.idtechex.com/en/research-report/rare-earth-magnets/1112
5. U.S. Department of Energy, Rare Earth Permanent Magnets: Supply Chain Deep Dive Assessment, luty 2022, www.energy.gov/sites/default/files/2024-12/Neodymium%20Magnets%20Supply%20Chain%20Report%20-%20Final%5B1%5D.pdf
6. Gutfleisch, O., Willard, M. A., Brück, E., Chen, C. H., Sankar, S. G., Liu, J. P., Magnetic materials and devices for the 21st century: stronger, lighter, and more energy efficient, Advanced Materials, 2011, 23(7), 821–842.